صفحه اصلی / سلامت / ایمنی کار / راهکارهای کاهش سوانح و افزایش بهره وری در محیط کار
ارائه راهکارهای ایمنی جهت کاهش سوانح و افزایش بهره وری در محیط کار-آگاهی مصرف-درست مصرف کنیم- آموزش همگانی

راهکارهای کاهش سوانح و افزایش بهره وری در محیط کار

بهداشت و ایمنی کارکنان یکی از مسائل بسیار مهمی است که کارفرمایان باید مد نظر داشته باشند . سوانح هر ساله در محیط کار موجب از بین رفتن و معلولیت تعداد زیادی از کارکنان و ایجاد مبالغ هنگفتی زیان و خسارت می شوند . این گونه سوانح نه تنها باعث می شوند که کارکنان گاهی برای همیشه سلامت خود را از دست دهند بلکه خانواده و جامعه را با مشکلات اجتماعی و اقتصادی نیز مواجه می سازند .
یکی از مواردی که باید در هر سازمانی لحاظ شود، بهداشت و ایمنی کارکنان آن سازمان است . طبق آمارهای موجود تلفات ناشی از حوادث صنعتی از سال ۱۹۰۰ تا کنون بیشتر از تلفات جنگ و سایر بلایای طبیعی بوده است .
ایجاد فضای سالم و ایمن کار مستلزم همکاری متقابل کارکنان و کارفرمایان است؛ زیرا بیشتر حوادث توسط افراد به وجود می آیند و تجهیزات نقش کمتری در آن دارند . تا زمانی که کارکنان از تجهیزات ایمنی که کارفرمایان تهیه می کنند،_ از قبیل عینک و ماسک و …- استفاده نکنند حوادث قابل کنترل نخواهد بود .
ویژگی های مشترک بهداشت و ایمنی در محیط کار
تأثیر مستقیم یک محیط غیر بهداشتی و آلوده روی سلامت یک کارمند و یا کارگر ، هم برای خود کارکنان و هم برای سرپرستان و مسئولان کاملاً محسوس است . معمولاً در بخش صنعتی بیش از بخش کشاورزی به موضوع بهداشت و ایمنی توجه می شود و آن به علت رابطه مستقیم و ملموسی است که بین ضایعات منابع انسانی و تولید وجود دارد . تحقیقات انجام شده در کشورهای پیشرفته دنیا نشان می دهد که یک چهارم نیروی کار به علت عدم توجه به مسائل بهداشتی و ایمنی در واحدهای تولیدی تلف می شود .
نظر به این که اقدامات بهداشت و ایمنی از اجزاء عمده نظام مدیریت منابع انسانی است، مدیر پرسنل هر مؤسسه مسئولیت طرح ریزی و برنامه ریزی و نظارت در اجرای این گونه اقدامات را به عهده دارد .
تأثیر بهداشت و ایمنی در محیط کار
با این که طرح های بهداشت و ایمنی از قانون های نسبتاً استاندارد تبعیت می کند ولی جزئیات هر طرح تابع شرایط ، ویژگی های کار و نوع ماشین آلات بکار رفته در هر مؤسسه است .

شرایط محیط کار را می توان از دو جهت زیر مورد توجه قرار داد :
۱ – شرایط درون سازمانی ( محیط داخلی )
۲ – شرایط برون سازمانی ( محیط خارجی )
عوامل درون سازمانی که مستقیماً با بهداشت و ایمنی در ارتباطند، عبارتند از : نور و روشنایی ، درجه حرارت ، رطوبت ، صدا ، هوا ، آب و درجه مخاطراتی که ماشین ها و ابزار مختلف کار ممکن است برای کارکنان بوجود آورند .

شرایط بهداشتی و ایمنی خارج از محیط کار نیز دو دسته اند :
دسته اول، مواردی که در اختیار مؤسسات و واحدهای تولیدی قرار دارند ؛ از قبیل پیش بینی وسیله ایاب و ذهاب سالم و مطمئن ، جلوگیری از آلودگی فضای داخلی ، جلوگیری از آلودگی آب های جاری اطراف کارخانه ، ایجاد فضای سبز کافی در محوطه کارخانه و نظیر این ها .
دسته دوم مواردی هستند که مستقیماً در کنترل مؤسسات نبوده، بلکه شرایط کلی محیط زیست حاکم بر آن است و معمولاً دولت در کنترل آن ها دخالت می نماید . مسائل عمومی بهداشتی و درمانی ، آلودگی های مختلف شهری، ترافیک شهرها و جاده از این قبیل مسائل می باشند . یکی از مواردی که در گذشته مورد توجه قرار می گرفت و این روزها بیشتر توجه متخصصین را جلب نموده است، موضوع آلودگی هوا می باشد .

حوادث، معمولاً نتیجه شرایط و عملیات نامطمئن و ناایمن هستند . شرایط ناایمن شامل؛ استفاده از تجهیزات بد طراحی شده و غیر مجهز ، محیط پر خطر ،_ به عنوان نمونه لیز بودن زمین به دلیل ریختن آب _ یا ابزار و تجهیزات قدیمی و مستهلک است . بسیاری از کارشناسان معتقدند که اکثر حوادث در نتیجه خطای انسان ها بوجود می آید .

فشارهای روانی شدید نتایج و آثار نامطلوب در فرد و سازمان بجای می گذارند و باعث کاهش کارایی در سازمان می شوند و کارکنان با فشارهای روانی موارد تاخیر بسیار، غیبت و ترک خدمت هستند . کارایی آن ها هم از نظر کمی و هم از نظر کیفی کاهش می یابد و تعداد حوادث و شکایات نیز افزایش خواهد یافت.
ساده ترین راه مقابله با فشارهای روانی جلوگیری از وقوع آن هاست .

برنامه های جلوگیری از فشارهای روانی دارای دو هدف اصلی است .
هدف اول:
برنامه های سازمانی به منظور ارتقا و نگهداری بهداشت کنونی و آتی کارکنان است. برنامه های آموزشی افراد را در مقابله با فشارهای روانی آماده می کنند .
هدف دوم:
شناسایی به موقع و کنترل فشارهای روانی باعث افزایش کارایی ، خلاقیت و رضایت خاطر کارکنان و بهینه سازی نیروی انسانی خواهد شد .

کمیته های ایمنی و برنامه های آموزشی و انگیزشی
در بسیاری از شرکت ها کمیته های ایمنی با هدف کشف دلایل حوادث و پیشنهاد عملیات لازم برای جلوگیری از وقوع مجدد آن ها تشکیل شده است . ارتباطات مناسب و برنامه های آموزش از موارد اساسی ارتقاء بهداشت و ایمنی است . علاوه بر آموزش های ایمنی برخی از شرکت ها به منظور کاهش حوادث ، از سیستم های انگیزشی برای حفظ ایمنی و بهداشت محیط کار استفاده می کنند و بعضی سازمان ها مسابقه هایی برای پایین آوردن میزان حوادث یا پیشنهاد معیارهای ایمنی برگزار می کنند .

علل سوانح را می توان در دو گروه اصلی به شرح زیر قرار داد :
الف – عللی که به شرایط مکانیکی ، فیزیکی ، جوی و نظیر این ها مربوط می شود از جمله :
۱ – عدم کفایت حفاظت مکانیکی در محیط کار
۲ – معیوب بودن ابزار و وسایل ( مثل از بین رفتن روکش های عایقی سیستم های برق ترک خوردگی یا پوسیدگی نردبان ، آب بندی نبودن لوله های آب و گاز و غیره )
۳ – عدم کفایت ایمنی در ساختمان چه از لحاظ نامناسب بودن طرح ساختمان و چه مصالح ساختمانی
۴ – آلودگی هوا به دلیل وجود گازهای سمی و نبودن تهویه کافی
۵ – نبودن وسائل ایمنی مانند دستکش – کلاه – عینک – لباس مناسب، کپسول های آتش نشانی و وسایل اطفاء حریق و غیره

ب – عللی که به رفتار و عمل کارکنان مربوط می شود، عبارتند از:
۱ – بی توجهی به روش صحیح کار
۲ – شوخی کردن بی جا و یا دعوا در حین انجام وظیفه
۳ – عدم دقت در انتخاب موقعیت مکانی در حین کار
۴ – استفاده نکردن از وسایل ایمنی مانند دستکش ، روپوش ، عینک و …
۵ – عدم پذیرش کارکنان و تعارضات فرهنگی کارکنان با روش های ایمنی
بعضی از مطالعات انجام شده نشان می دهد که اشتباهات کارکنان بیش از نقص وسایل باعث ایجاد ضایعات می شود .
هر چند که عوامل مؤثر در بروز حادثه در کشورهای مختلف از تشابهات زیادی برخوردار است ولی آنالیز حوادث مرتبط با برق نشان می دهد که در کشور ما به دلیل بافت اجتماعی و مذهبی خاص خود، عوامل زیر از مهم ترین علل بروز حوادث به شمار می روند :
۱ – اتکاء به شانس ۲ – اتکاء به سرنوشت ۳ – عدم اعتقاد به ایمنی ۴ – بقاء پیشرفت ۵ – استقبال از خطر ۶ – بی احتیاطی ۷ – تحقیر نمودن خطر ۸ – تنها کارکردن ۹ – سرعت نامتعادل ۱۰ – شوخی و مشاجره ۱۱ – عجله و دویدن هنگام کار ۱۲ – عدم استفاده از پوشش های ایمنی ۱۳ – عدم اطلاع از ماهیت خطر ۱۴ – عدم توجه به کار ۱۵ – عصبانیت ۱۶ – غرور بی جا ۱۷ – کار خارج از توان ۱۸ – کار غیر مجاز ۱۹ – نداشتن طرح لازم و صحیح ۲۰ – اعتیاد

روش های پیش گیری :
در پیش گیری از تصادفات و سوانح و اثرات ناشی از آن ها از دو جهت باید اقدام شود:
الف – طراحی صحیح کار در رابطه با ساختمان ، وسائل و تجهیزات
ب – انجام گرفتن صحیح کار و سرپرستی مؤثر
از نظر جنبه های مربوط به کارکنان نیز می توان اقدامات زیر را در جهت کاهش سوانح به مرحله عمل درآورد .
۱ – انتخاب صحیح کارکنان و سپردن کار به کاردان
۲ – تشخیص کارکنان مستعد سانحه
۳ – آموزش
۴ – برقراری انضباط کار و نظارت جدید در اجرای مقررات ایمنی
۵ – سرپرستی لازم و کافی
– انتخاب صحیح متصدیان در کاهش سوانح اثر بسزایی دارد . در انتخاب کارکنان باید کوشش شود که اشخاص سانحه زا و بی دقت به کارهای پر خطر و حساس گمارده نشوند . اعمال روش های مختلف مثل؛ تست های روان شناسی، مصاحبه و نظارت در کار در امر انتخاب کمک می نماید . آمار و ارقام موجود نشان می دهد که انتخاب صحیح ، میزان حوادث را تا یک دوم تقلیل داده است .
– عامل مهم دیگر در کاهش سوانح آموزش و آشنا سازی کارکنان با جنبه های مختلف ایمنی می باشد . آموزش های ایمنی باید از بدو ورود به کار یک متصدی جدید آغاز و به طور مستمر ادامه یابد . آموزش ایمنی معمولاً به روش های مختلف از جمله نمایش فیلم ، سخنرانی ، نصب پوستر و عکس انجام می گیرد . تجربه نشان داده است که آموزش کافی و مناسب تا حد زیادی از میزان تصادفات و سوانح می کاهد .
– برقراری نظم و کنترل و اجرای مقررات ایمنی از اقدامات بسیار مفید در بالا بردن سطح ایمنی محیط های کاری می باشد . بسیاری از سوانح ناشی از بی توجهی و زیر پاگذاشتن مقررات ایمنی است .
– از عوامل عمده دیگر در بالا نگهداشتن سطح ایمنی ، توجه و نظارت مداوم سرپرستان می باشد تجربه نشان داده است که در واحدهای صنعتی که سرپرستان آن ها به مسائل ایمنی کم توجه هستند، سوانح بیشتر است . لازم است سرپرستان و متصدیان بی توجه به امور ایمنی مورد بازخواست قرار گیرند و در واحدهایی که سانحه کمتر اتفاق می افتد سرپرستان مورد تشویق قرار گیرند مسلماً تشویق و تنبیه به کمک آموزش و سایر عوامل در بالا بردن درجه ایمنی محیط کار مؤثر خواهد بود .
نتیجه :
حوادث معمولاً نتیجه شرایط یا عملیات ناایمن و تجهیزات بد طراحی شده و غیر مجهز محیط پر خطر و استفاده از تجهیزات قدیمی و مستهلک و غیر استاندارد است .
فشار روانی یکی دیگر از دلایل ایجاد حوادث است که ساده ترین راه مقابله با فشارهای روانی جلوگیری از وقوع آنهاست .
برای جلوگیری از وقوع سوانح ابتدا باید علل بودجود آمدن آن ها را بشناسیم تا بتوانیم از وقوع آن ها جلوگیری کنیم . طراحی صحیح کار در رابطه با ساختمان ، وسایل و تجهیزات انجام گرفتن صحیح کار و سرپرستی مؤثر و آموزش و آشناسازی کارکنان با جنبه های مختلف ایمنی و استفاده از وسایل ایمنی میزان حوادث را به طور محسوسی کاهش می دهد .

منبع مطالب:
http://safetyexp.persianblog.ir

این مطالب را نیز ببینید!

آمادگی شهرداری تهران برای طرح استقبال از مهر

دانستنی آنلاین:مدیر کل معماری و ساختمان شهرداری تهران با اشاره به آمادگی شهرداری تهران برای …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *